Het grote verhaal
Kijken naar een wereld op scherp
Oorlog, leiders die schreeuwen, bedrijven die hele beroepen overbodig verklaren. Wat heeft het opstellingenwerk te zeggen over een wereld die zoveel tegelijk draagt? Een zoektocht langs het werk van Thomas Hübl, en terug naar wat dichtbij is.
Er is veel aan de hand in de wereld, en het komt allemaal binnen op hetzelfde scherm. De ene tab een oorlog, de andere een grafiek over banen die verdwijnen, daartussen een filmpje van een kind. Je zou er stil van worden. Ik merk dat ik soms wil wegkijken, en dat het wegkijken zelf ook iets zegt.
Het opstellingenwerk kijkt op een eigen manier naar grote dingen. Het vraagt niet meteen wie er gelijk heeft. Het vraagt wat er niet gezien is, en daardoor blijft trekken. Wat buitengesloten werd, klopt aan tot het opnieuw een plek krijgt. Dat geldt in een familie, en het lijkt ook te gelden in een volk, een bedrijf, een wereld. Een conflict is dan zelden alleen een ruzie van nu. Het draagt iets ouds mee dat nog niet erkend is.
Het collectieve veld
Thomas Hübl, een van de stemmen op deze lijst, schrijft en werkt al jaren met wat hele groepen dragen. Hij woonde lang in Tel Aviv en in Duitsland, en richt zich op het trauma dat van generatie op generatie doorgaat. In een recent gesprek in de podcast Therapy Chat, samen met Richard Schwartz, de grondlegger van Internal Family Systems, zegt hij iets eenvoudigs en ongemakkelijks tegelijk: persoonlijke en collectieve heling hangen samen. We kunnen onszelf niet los genezen van de groep waarin we staan.
Hij waarschuwt ook voor iets wat ik herken. Een cultuur van snelle oplossingen, van wellness als pleister, waarin we het grote, oude zeer liever overslaan. Hübl noemt dat spiritueel bypassen. Je voelt je even beter, en wat eronder zit blijft liggen. Wat hij voorstelt is trager. Erbij blijven. Samen kunnen verdragen wat er is, zonder meteen een kant te kiezen of een knop te zoeken.
Het is de werkelijkheid die heelt, en niet onze wensen, dromen en verwachtingen.
Van het grote naar de keukentafel
Ik kan de wereld niet opstellen. Niemand kan dat. Maar ik kan wel leren kijken zoals een opsteller kijkt. Erkennen wat is gaat voor veranderen. Dat klinkt klein tegenover een oorlog, en toch is het misschien het enige wat een mens echt in handen heeft. Wat ik niet wil zien in mezelf, zie ik scherp bij een ander. Wat een land niet wil dragen, legt het bij een buurland neer. De beweging is dezelfde, alleen de schaal verschilt.
Wat me bij Hübl raakt is dat hij niet doet alsof het op te lossen valt. Hij blijft erbij. Hij maakt ruimte. En precies daar begint iets te bewegen, ook al duurt het langer dan ons geduld. Misschien is dat de oefening voor deze zomer. Niet de wereld redden. Wel blijven kijken, dichtbij, zonder weg te rennen.
Verder: drie manieren om te blijven kijken
Erken eerst, oordeel later. Voordat je vindt wat er moet gebeuren, benoem wat er is. Een feit, zonder kleur. Dat ontspant het systeem, in een gezin en in jezelf.
Zoek wie buiten staat. In elk vastgelopen verhaal is iemand of iets niet meegeteld. De buitengeslotene blijft trekken. De vraag is niet hoe je hem kwijtraakt, maar hoe hij weer een plek krijgt.
Hou de schaal klein genoeg om te dragen. Je hoeft niet de hele wereld te voelen. Begin bij wat binnen handbereik is. Daar leer je het kijken dat je daarna meeneemt naar het grote.
Luister het gesprek met Hübl en Schwartz → · Hübls essay over collectieve heling
