De gebruikskloof is de afstand tussen hoeveel AI leidinggevenden denken dat hun mensen gebruiken en hoeveel ze echt gebruiken. Hij loopt één kant op. Het gemeten getal is altijd het hogere.
Van elke honderd mensen in je bedrijf, hoeveel gebruiken er wekelijks AI voor hun werk? Geef het getal dat je in een vergadering zou noemen, voordat iemand het heeft opgezocht. Alles op deze pagina gaat over de afstand tussen dat getal en het gemeten getal, en over wat die afstand je kost.
Boven het plan voor volgend kwartaalBeneden wat er op een donderdag al gebeurt
Eerst een vraag
Wat zou jij hebben gezegd?
Van elke honderd mensen in je bedrijf, hoeveel gebruiken er minstens wekelijks AI voor hun werk? Schuif naar het getal dat je vorige week in een vergadering zou hebben genoemd, en kijk daarna wat er is gemeten. De omvang van het verschil is het onderwerp van deze pagina.
74van de 100 medewerkers op de werkvloer gebruikt regelmatig AI. Twee jaar geleden lag dat meer dan twintig punten lager.1
13van de 100 gebruikt het voor een betekenisvol deel van het dagelijkse werk. Leidinggevenden schatten er vier.2
42van de 100 regelmatige gebruikers bespaart minstens een hele werkdag per week.1
Twee verschillende vragen, dus twee verschillende getallen. Wekelijks gebruik is hoog en stijgt. Dagelijks gebruik voor een betekenisvol deel van het werk ligt lager, en daar zitten leidinggevenden er het verst naast.
In het wild
Twee versies van hetzelfde bedrijf, in dezelfde week.
Geen van beide kanten verzwijgt hier iets. De linkerkolom is geschreven door mensen die hun best doen met de informatie die ze hebben. De rechterkolom is wat de informatie had gezegd.
Wat het plan zegtWat er al gebeurt
We beginnen met een pilot in één team en evalueren na de zomer.
Drie teams gebruiken het sinds februari dagelijks. Elk team doet het anders, en niemand heeft het opgeschreven.
Eerst een basistraining zodat iedereen op hetzelfde punt begint.
Vier mensen in die kamer zouden die training kunnen geven. Twee van hen noemen het niet meer, want de laatste keer werd het gesprek een risicodiscussie.
We meten de adoptie over zes maanden.
De tijd wordt al bespaard. Twee derde van de mensen krijgt geen enkele richting over wat ermee te doen, dus hij verdwijnt in de dag.1
Het lastige wordt om mensen mee te krijgen.
Ze zijn al mee. Waar ze op wachten is toestemming en een besluit, en dat is een ander probleem met een andere oplossing.
Ik heb in de vergadering gezeten waar de linkerkolom wordt gepresenteerd terwijl drie mensen in de kamer de rechterkolom leven. Niemand corrigeert het. Corrigeren betekent uitleggen wat je sinds februari hebt gedaan, en aan dat gesprek hangt een prijs die aan het plan niet hangt.
Vier mensen aan dezelfde tafel, apart gevraagd wat ze werkelijk doen:
Teamleider, operatie“Ik herschrijf elke klantmail erdoorheen. Al een jaar. Het is geen geheim, het kwam gewoon nooit ter sprake.”
Accountmanager“Ik gebruik het om me voor te bereiden op gesprekken. Als ik dat hardop zeg vraagt iemand of de klant dat weet.”
Analist“Twee dagen werk werd twee uur. De rest heb ik gevuld met meer van hetzelfde werk. Niemand heeft me dat gevraagd.”
Junior developer“Iedereen hier gebruikt het. We hebben het er alleen niet over in de standup.”
Samengestelde regels uit wat mensen zeggen zodra je het ze één voor één vraagt. Het patroon is consistent genoeg dat je er minstens één van herkent.
Wat het is
Dit lijkt op een adoptieprobleem. Het is een kaartprobleem.
Je zag het getal bovenaan. Adoptie was twee jaar geleden de open vraag en is nu vrijwel beslecht, met driekwart van de medewerkers op de werkvloer die regelmatig AI gebruikt.1 Het gedrag is verschoven. Wat niet is verschoven is het beeld waar de directie mee werkt, en op dat beeld zijn budgetten, opleidingen en wervingsplannen gebouwd.
De kosten landen dus ergens anders dan waar mensen ze zoeken. Je neemt besluiten voor een bedrijf dat niet meer bestaat, en op papier lezen de plannen nog steeds redelijk. Daardoor is dit van binnenuit zo moeilijk te zien.
Niemand in die vergadering liegt. Ze beantwoorden een vraag over een bedrijf dat ongeveer acht maanden geleden ophield te bestaan.Paul Musters, oprichter van emaho
Er is een versie hiervan die over verzwijgen gaat, en die is het scheiden waard. Sommige mensen houden hun AI-gebruik met opzet stil, en dat heeft eigen redenen en een eigen oplossing. De gebruikskloof is breder. Hij omvat ook de mensen die het je graag zouden vertellen als iemand het had gevraagd.
Het gemeten deel
Het personeel is verschoven. De richting niet.
BCG ondervroeg dit jaar 11.749 werkenden in veertien markten.1 Twee cijfers uit dat onderzoek tellen zwaarder dan de rest, en ze staan naast elkaar.
De tijd wordt bespaard. Het grootste deel lekt er direct weer uit, omdat niemand heeft gezegd waar hij voor was.1
Een dag per week, voor vier op de tien regelmatige gebruikers. Dat is op dit moment het grootste onbeheerde bezit in de meeste bedrijven, en twee derde van de mensen die het in handen hebben is niets verteld over wat ermee te doen. Het gaat op aan meer van hetzelfde werk of in de gaten van de dag, en aan het eind van het kwartaal is er niets om naar te wijzen.
47%
besteedt inmiddels meer tijd aan het aansturen van AI dan aan het werk zelf
Dat laatste is het argument om hier überhaupt iets aan te doen. De hefboom zit in de vraag of mensen weten wat het bedrijf wil met de tijd en het vermogen dat ze al hebben.
Medewerkers verzetten zich niet tegen de intensiteit van AI. Ze bloeien op zodra de strategie helder is, de richting echt is en de boodschap ze bereikt.Sylvain Duranton, wereldwijd leider van BCG X1
Het mechanisme
Drie redenen waarom de kaart veroudert.
Niemand vraagt het, dus niemand antwoordt
De meeste directies hebben de vraag nooit rechtstreeks aan hun mensen gesteld. Het beeld komt uit wat in vergaderingen bovenkomt, en wat bovenkomt is wat iemand veilig genoeg vond om te noemen. Dat is een steekproef, en geen goede.
De mensen die het verst zijn, zijn het minst zichtbaar
Wie zijn week eromheen heeft herbouwd heeft de minste reden om het aan te kaarten. Er staat geen beloning tegenover en een reële kans op een gesprek over risico. Dus zegt de persoon met de nuttigste informatie in het gebouw het minst, en dat trekt de kaart precies de verkeerde kant op.
Degene die je kaart in tien minuten opnieuw voor je kan tekenen, is meestal degene die heeft geleerd het niet aan te kaarten.
Paul Musters
Een getal uit maart voelt in september nog actueel
Deze is bijna mechanisch. Het gebruik beweegt met tientallen punten per jaar, en een onderzoek van twee kwartalen geleden beschrijft een bedrijf dat inmiddels verder is. Een half jaar is nu lang. De meeste planningscycli zijn gebouwd in een tijd dat dat niet zo was.
Zet een level op het hele bedrijf
Drie minuten en zes vragen, anoniem beantwoord. Het level, de kosten, en de stap erna.
Vier vragen, anoniem, voor je volgende AI-besluit.
Dit is met opzet geen onderzoeksproject. Eén formulier, vier vragen, anoniem, na een week dicht. Is je volgende besluit over AI het waard om te nemen, dan is het het waard om hierop te nemen in plaats van op het beeld in je hoofd.
Stel deze vier. In deze volgorde.
Hoe vaak gebruik je AI voor je werk: dagelijks, wekelijks, soms, nooit.
Waarvoor gebruik je het. Noem de taak, niet de tool.
Als het je tijd bespaart, ongeveer hoeveel per week, en waar gaat die tijd nu heen.
Waarvoor zou je het gebruiken als niemand er bezwaar tegen had.
Antwoord vier is het antwoord dat mensen overslaan en dat het twee keer lezen waard is. Het vertelt je waar de toestemming ontbreekt, en dat is meestal goedkoper op te lossen dan wat er op je routekaart staat.
Schrijf je eigen schatting op voordat je de uitslag opent. Behandel het als een ijking. De omvang van je fout is wat je werkelijk meet, en die vertelt je hoeveel van de rest van je plan je kunt vertrouwen.
Level voor level
Een gat van deze omvang is een verschijnsel van level 2.
01Campfire60%
02Wild West25%Hier zitten de meeste bedrijven
03Blueprint10%
04Engine4%
05Ecosystem1%
Aandeel bedrijven per level. De vijf AI Culture Levels die we bij klanten gebruiken, van iedereen doet maar wat tot AI die onderdeel is van hoe het bedrijf draait.4
In de vijf AI Culture Levels die we bij klanten gebruiken is level 2 dagelijks individueel gebruik zonder gedeelde werkwijze. Iedereen heeft iets gevonden dat werkt en niemand doet het hetzelfde, dus er is centraal niets om naar te kijken en blijft het beeld boven een gok. Ongeveer een kwart van de organisaties zit daar.
De stap omhoog is opschrijven hoe het werk echt gebeurt, en dat kan pas als je weet hoe het gebeurt. Daarom begint deze pagina met vragen in plaats van met beleid. Je kunt geen werkwijze vastleggen die je nooit hebt gezien.
Wat een meting je geeft en een enquête niet
Een Operating Profile in gebruik. Persoonlijkheidstype en AI-niveau in één profiel, met de agents die daarbij passen.
Een anonieme enquête dicht het gat één keer. Hij vertelt je waar je stond in de week dat je het vroeg, en een half jaar later gok je weer. Hij geeft je bovendien een totaal, terwijl je een verdeling nodig hebt: wie er drie levels voorloopt, wie nog niet is begonnen, en welk team het hele gemiddelde in zijn eentje draagt.
De eenheid is de persoon. Hoe iemand denkt en werkt, en hoe ver iemand is met AI. Je krijgt een level per persoon en een beeld per team, en het blijft actueel omdat je het opnieuw kunt draaien. De mensen bovenaan die verdeling zijn degenen met wie je de werkwijze bouwt. Ze hebben er al een, ze hebben hem alleen nooit opgeschreven.
Over emaho
emaho meet één Operating Profile per persoon: persoonlijkheidstype en AI-niveau in één profiel. Daarop bouwen we een persoonlijke set AI-agents die past bij hoe iemand werkt, binnen de tools die hij al gebruikt. Vijftien minuten invullen, het eerste profiel is gratis, gemaakt voor bedrijven van 20 tot 500 mensen.
Vijftien minuten per persoon. Geen creditcard, geen verplichtingen.
Het antwoord
Vier stappen, en de eerste is deze week.
Vraag het, anoniem, voor het volgende besluit. Vier vragen, één week, geen projectplan. Zet daarna je eigen schatting naast de uitslag en laat allebei aan je directie zien, want de fout is het nuttigste van de twee getallen en doet meer voor het gesprek dan de data.
Ten tweede: bepaal waar de bespaarde tijd voor is. Zeg het hardop en zet het ergens waar mensen het zien. Twee derde van de mensen krijgt hier niets, dus vrijwel elk helder antwoord verslaat de huidige situatie.1 Het mag simpel: we willen dat de extra dag dit kwartaal naar klantgesprekken gaat. Wat de waarde doodt is stilte, want stilte wordt gevuld met meer van hetzelfde werk.
Ten derde: zoek de drie of vier mensen op die het verst zijn en vraag ze op te schrijven hoe ze het echt doen. Eén pagina per persoon. Een training heeft de verkeerde vorm hiervoor. Die mensen bestaan in elk bedrijf waar ik binnenkom, het zijn zelden degenen die je verwacht, en ze doen het graag zodra iemand met gezag het als nuttig behandelt in plaats van als een risico.
En herhaal het over een kwartaal. Het gebruik ging in twee jaar twintig punten omhoog, dus een getal uit maart beschrijft in september al een ander bedrijf. Doe je dit één keer, dan sta je in het voorjaar weer waar je begon, met een kaart die je meer vertrouwt dan hij verdient.
Stuur me je schatting en je uitslag
Twee getallen, meer heb ik niet nodig. Ik vertel je wat dat gat bij jouw omvang meestal betekent en welke van de vier stappen ik als eerste zou doen. Geen verkooppraatje. Een antwoord, van mij, meestal dezelfde week.
Twee bedrijven op één loonlijst, en maar één ervan gebruikt dit.
Begin bij het geld, want dat is het makkelijkst te zien. Opleidingsbudget gericht op beginners, licenties gekocht voor de verkeerde groep, een pilot voor iets wat drie teams al doen. Niets daarvan is verspild omdat het plan slecht was. Het is verspild omdat het plan een vraag over vorig jaar beantwoordde.
Dan de dag per week die vier op de tien regelmatige gebruikers al besparen.1 Niemand steelt hem. Hij gaat op aan meer van hetzelfde werk, wat productief voelt en nergens zichtbaar wordt, en tegen de tijd dat iemand vraagt wat AI heeft opgeleverd is er geen eerlijk antwoord, terwijl de tijd echt is.
De traagste kostenpost is wat het doet met de mensen die als eerste bewogen. Ze namen een risico, het werkte, en de organisatie ging door alsof het niet was gebeurd. Na de derde planningsronde die ze negeert, bieden ze het niet meer aan. Je hebt ze nog op de loonlijst en je bent kwijt wat ze de moeite waard maakte om naar te luisteren.
Vragen
De gebruikskloof, in vragen
Wat is de AI-gebruikskloof?
De afstand tussen hoeveel AI leidinggevenden denken dat hun mensen gebruiken en hoeveel ze echt gebruiken. Hij loopt altijd één kant op: het gemeten getal is het hogere. McKinsey vond dat leidinggevenden 4% schatten voor dagelijks betekenisvol gebruik, terwijl medewerkers zelf op 13% uitkomen.
Hoeveel medewerkers gebruiken wekelijks AI voor hun werk?
BCG meet onder 11.749 werkenden in veertien markten dat 74% van de medewerkers op de werkvloer regelmatige AI-gebruiker is, ruim twintig procentpunt hoger dan twee jaar eerder. Let op het verschil tussen wekelijks gebruik, dat hoog is, en dagelijks gebruik voor een betekenisvol deel van het werk, dat lager ligt.
Op welk niveau blijft het beeld boven een gok?
Op level 2. emaho plaatst bedrijven op vijf AI Culture Levels, en Wild West is dagelijks individueel gebruik zonder gedeelde werkwijze: er is centraal niets om naar te kijken. Ongeveer een kwart van de organisaties zit daar. De scan is zes vragen en drie minuten.
Hoeveel tijd bespaart AI per medewerker?
Vier op de tien regelmatige gebruikers besparen minstens een hele werkdag per week. Het cijfer dat ernaast staat telt zwaarder: 66% krijgt weinig of geen richting over wat met die tijd te doen, en meer dan de helft zet hem niet om in strategisch werk.
Hoe meet je AI-gebruik in je eigen organisatie?
Eén anoniem formulier met vier vragen, na een week dicht. Hoe vaak gebruik je AI, waarvoor precies, hoeveel tijd bespaart het en waar gaat die tijd nu heen, en waarvoor zou je het gebruiken als niemand er bezwaar tegen had. Die laatste vraag levert het meeste op.
Wat doet emaho aan de gebruikskloof?
Het gat dichten met een telling in plaats van een gok, en daarna de mensen die het verst zijn de werkwijze laten opschrijven waar de rest op verder kan. Begin met je eigen profiel, dat is gratis.
Waarom onderschatten leidinggevenden het AI-gebruik?
Om drie redenen tegelijk. Niemand heeft het gevraagd, dus het beeld komt uit wat in vergaderingen bovenkomt. De mensen die het verst zijn hebben de minste reden om het aan te kaarten. En een getal van twee kwartalen geleden beschrijft een bedrijf dat inmiddels verder is.
Wat moet je doen met de tijd die AI bespaart?
Er iets over zeggen, en het ergens neerzetten waar mensen het zien. Bijna elk helder antwoord verslaat de huidige situatie, waarin twee derde van de mensen niets te horen krijgt. Wat de waarde doodt is stilte, want stilte wordt gevuld met meer van hetzelfde werk.
Levert een AI-strategie meer op dan betere tools?
In het BCG-onderzoek verhoogt een duidelijke strategie het meetbare effect met ongeveer 25 procentpunt, tegenover ongeveer 5 punten voor betere tools. De hefboom zit dus in de vraag of mensen weten wat het bedrijf wil met de capaciteit die er al is.
Hoe vaak moet je AI-gebruik opnieuw meten?
Minstens elk kwartaal. Het gebruik bewoog in twee jaar meer dan twintig procentpunt, dus een getal uit maart beschrijft in september al een ander bedrijf. Meet je één keer, dan sta je in het voorjaar weer waar je begon.
Wat eraan vastzit
Het gat heeft een paar naaste familieleden.
Zodra je het hebt gevraagd en het antwoord je verraste, komen er drie andere vragen snel achteraan.
De vier vragen geven je het beeld van deze week. Een profiel per persoon geeft je de verdeling, en die blijft actueel, en dat kan een enquête niet. Begin met die van jezelf.
Schrijf je gok op voordat je meetDe afstand tussen de gok en de telling is het deel waar het gesprek over moet gaan.
Tel één keer, per persoonVijftien minuten per persoon, en je hebt een verdeling in plaats van een licentietotaal.
Lees de spreiding, niet het gemiddeldeHet gemiddelde verbergt het team dat drie levels voorloopt en het team dat nog niet is begonnen.
Vijftien jaar leiderschaps- en teamontwikkeling in Nederlandse scale-ups. Die praktijk zit nu in software: één Operating Profile per persoon, met agents die echt passen. Hij schrijft deze pagina’s vanuit wat hij bij klanten tegenkomt, in plaats van vanuit een samenvatting van onderzoek.
Boston Consulting Group, AI at Work, vierde jaargang, persbericht van 3 juni 2026. Wereldwijd onderzoek onder 11.749 werkenden in 14 markten. Bron van: 74% van de medewerkers op de werkvloer is regelmatige AI-gebruiker, meer dan 20 procentpunt hoger dan twee jaar eerder; 72% zegt dat AI de verwachtingen aan hun vaardigheden flink heeft veranderd; 47% besteedt meer tijd aan het aansturen van AI dan aan het werk zelf; 67% van de regelmatige gebruikers meldt meer werkplezier terwijl 41% meer mentale belasting meldt; 42% van de regelmatige gebruikers op de werkvloer bespaart minstens een hele werkdag per week; 66% krijgt weinig of geen richting over wat met die tijd te doen, en meer dan de helft zet hem niet om in strategisch werk; en een duidelijke strategie verhoogt het meetbare effect op het bedrijf met 25 procentpunt tegenover ongeveer 5 punten voor betere tools. De uitspraken van Vinciane Beauchene en Sylvain Duranton komen uit hetzelfde bericht. BCG rekent medewerkers zonder leidinggevende taken tot de werkvloer.
McKinsey, januari 2025. Leidinggevenden schatten dat ongeveer 4% van de medewerkers generatieve AI gebruikt voor een betekenisvol deel van het dagelijkse werk, terwijl medewerkers zelf 13% melden.
Ivanti, Technology at Work, 2025. 42% van de kantoormedewerkers gebruikt generatieve AI op het werk en één op de drie houdt dat stil.
emaho AI Culture Levels. Level 2, Wild West, is dagelijks individueel gebruik zonder gedeelde werkwijze en telt ongeveer een kwart van de organisaties. Geijkt aan BCG 2025 en McKinsey 2025.
Cijfers staan zoals ze zijn gepubliceerd. De vier stemmen in het herkenningsblok zijn samengesteld uit wat mensen zeggen als je het ze één voor één vraagt, en geen citaten van met naam genoemde personen.
